Consumentisme – Vette worst
Deze tekst komt van de colum van Bas Haring.
Vette worst
Reclames spiegelen naar het schijnt een soort van ideaalbeeld voor: werelden met gelukkige gezinnen die over het strand achter een hond aanrennen en thuis aangekomen slankmakende boter op hun boterham smeren; en werelden waarin gezonde oude dametjes volgens eeuwenoud recept en in koperen ketels, Italiaanse pastasaus bereiden. Het zijn altijd heerlijke ongedwongen werelden: de Italiaanse dametjes nemen rustig de tijd voor hun sausen; er zijn nooit files, en men gaat op de fiets naar het werk.
Jammer genoeg bestaat die wereld niet. De marges voor pastasausen zijn dermate laag dat het me niets zou verbazen wanneer men xf3f overweegt het productieproces volledig te automatiseren; xf3f overweegt de boel te verhuizen naar lagelonenlanden als Polen of Taiwan. In Nederland staan er wel files; en bovendien is het gros van de beroepsbevolking minstens xe9xe9n keer overspannen tijdens zijn of haar carrixe8re. Maar zullen we ooit die ideale wereld bereiken: de ideale wereld waarin mensen niet te hard werken, maar precies voldoende; tijd hebben om over het strand te rennen; en de wereld waarin pastasausen gemaakt worden door oude vrouwtjes?
Als het aan ‘topmanagers’ uit het Nederlandse bedrijfsleven ligt bereiken we die wereld nooit. Onlangs hoorde ik een directeur van Unilever beweren dat we nog harder en nog competitiever moesten gaan werken. Kinderen moesten van jongs-af-aan reeds ingepeperd worden dat de wereld xe9xe9n groot gladiatorengevecht is en dat er slechts xe9xe9n manier is om te overleven: beter zijn dan de rest. Harder werken, slimmer zijn, en minder slapen. Dat was zijn devies – en zelfs voor kinderen dus.
Maar voor wie zouden we dat doen? Wie heeft er profijt van wanneer ik nog harder ga werken; en wanneer ik mijn (niet-bestaande) kinderen aanspoor hetzelfde te gaan doen? Ik in ieder geval niet: ik wil over het strand kunnen rennen en op de fiets naar het werk. Wij met z’n allen; die hebben profijt van al dat harde werken. Maar het zich over de kop werkende individu niet.
Een beetje slimme medisch specialist bijvoorbeeld werkt zo’n 20 uur per week; levert voldoende geld op, en bovendien een boel vrije tijd. Maar dat willen we niet: goede specialisten zijn zeldzaam, maar wel noodzakelijk – zonder specialisten gaan er mensen dood. Dus vertellen we de specialist dat hij meer wil; dat hij ongelukkig is als hij slechts 20 uur per week zou werken. Slechts met een grotere auto en een tweede huis in Frankrijk kan een ware specialist gelukkig zijn, en dus gaat hij of zij weer aan de slag. En wij maar lachen: we hebben de specialist waar we ‘m hebben willen, en bovendien slechts in ruil voor iets onbenulligs als een auto.
In diverse branches – advocatuur, advies – kun je na jaren je de pleuris te werken partner worden. Dan mag je bij wijze van spreken in een grote leren fauteuil zitten met een sigaar en een glas whisky, en stroomt het geld binnen. Zit je eenmaal in die stoel dan valt ‘ie waarschijnlijk een beetje tegen. Kom je tot de ontdekking dat het helemaal niet om die stoel te doen was maar om die jaren ervoor. Die jaren dat je beste van je leven gegeven hebt, voorxc9 voor wat eigenlijk? Voor die stomme stoel?
Zoals de hond die in stripverhalen achter een vette worst aanrent en daarbij een karretje vooruit trekt. Die – als hij uiteindelijk ‘s avonds de worst op mag eten – zich realiseert dat het allemaal niet om de worst te doen was, maar om zijn rennen.
Zullen wij ooit het ideaalbeeld uit de reclames bereiken? Het ideaalbeeld van de wereld waarin het prettig toeven is. Natuurlijk niet. En zeker niet wanneer we naar de directeur van Unilever luisteren – die nota bene van dat soort reclames maakt.
Bas Haring
Op maandag 8 maart wordt het onderwerp “Waarom werken we zo hard?” behandelt in het programma “Stof” om 20.02 uur
maart 3, 2004 at 21:14
Vanuit allerlei richtingen worden we aangespoord om op een bepaalde wijze vorm te geven aan ons leven. Reclame is daarvan een duidelijk voorbeeld.
Je telt niet meer mee als je niet naar de pijpen danst van reclamemakers en trendsetters. Alles lijkt om geld te draaien en wanneer je geen geld hebt is het zaak dat geld te lenen bij de een of andere geldschieter.
De loterijen doen hier volop aan mee.
Als je geen deelnemer bent van de postcodeloterij ben je een sukkel, zeker wanneer in jouw straat de postcodekanjer valt. De staatsloterij maakt je al net zo gek en ook de Lotto draagt haar steentje bij aan al die krankzinnigheid. De postcodeloterij vooral overstelpt je met reclame om steeds maar meer loten te kopen, want je bent een dief van jouw eigen portemonnaie als je dat niet doet. Sterker nog, je bent een sukkel in de ogen van die postcodeloterij als jij geen loten hebt en de prijs in jouw straat gevallen is.
Het draait allemaal om geld, om winnen van de verliezers, om de sterkste en om macht en aanzien.
Ook wordt de indruk gewekt dat je qua uiterlijk moet voldoen aan een ideaalbeeld. Iemand die zwaarlijvig is telt niet meer mee en wordt belachelijk gemaakt. Mensen kijken in de spiegel en laten in zich snijden door de plastisch chirurg omdat hen een complex is aangepraat.
Al op jonge leeftijd worden we aangespoord om kleding te dragen met het merk/logo van een fabrikant.
Heb je geen merkkleding dan bestaat de kans dat je niet populair bent op school en dat je het nieuwe pispaaltje zult zijn van de rest.
Er wordt een grote hebberigheid gekweekt bij de mensen en het wordt vreemd gevonden dat normen en waarden zijn vervaagd.
Opvoeding van kinderen wordt vaak al vlak na de geboorte overgelaten aan creches en andere kinderopvang omdat geld verdienen en zoveel mogelijk bezit vergaren op nummer 1 staat.
Mensen zijn niet meer tevreden met wat zij hebben. Het huis moet veel groter, het interieur moet steeds weer worden vervangen en de auto moet een hoger prijskaartje hebben dan die van de buren.
Reclamemakers praten de mensen een behoefte aan.
Op een zekere dag kwam een fabrikant met een handige verpakking waarmee je yoghurt op straat en in de tram kon eten.
Er was nooit iemand die yoghurt op straat of in de tram at, maar sinds de uitzending van die reclamespotjes kom je steeds vaker mensen tegen die dat wel zijn gaan doen. Het staat ineens heel modieus en men wil er simpelweg bijhoren, want anders bestaat de kans dat men niet meer voor vol wordt aangezien.
Het merendeel van de mensheid is dom kuddevolk dat achter de rest aan loopt en slechts weinigen zijn in staat om door alle illusies heen te kijken.
maart 3, 2004 at 22:34
Het lijkt voornamelijk zo dat de reclame ons probeert te bexefnvloeden. Toch kun je de reclame ook een beetje bexefnvloeden. De fabrikant of winkel doet wel eens eens enquxeates onder zijn klanten. Laatst nog bij de Intratuin, vul deze enquxeate in en neem gratis een plantje mee. Lekker invullen dus die enquxeate. En denk maar niet dat ik dan de waarheid in ga vullen. Wat vind u van de prijs van onze hardhouten tuinmeubelen? Prima, denk ik dan, anders gaan jullie verkeerd hout inkopen (niet dat ik van plan was tuinmeubilair te kopen). En zo manipuleer je het bedrijf een beetje. Maar hopen dat er meer mensen aan de gevolgen van het invullen van zo’n enquxeate gedacht hebben. Ik ben bang dat dat tegen valt.
Maar de positie dat de reclame naar mij luistert en niet andersom, voelt toch wel zo prettig
juli 8, 2004 at 22:06
Heb nu ongeveer een jaar geen televisie meer, kranten had ik al niet en naar de radio luister ik zelden behalve muziekzenders, maar ook steeds minder, want de hoeveelheid onzin die over me heen uitgebraakt wordt neemt toe. Dat laatste is wellicht ook doordat ik mij inmiddels een jaar heb afgeschermd van de grootste moderne vervuiler van de vrije menselijke geest: de tv. Probeer het ook eens!
juli 8, 2004 at 22:10
Hier kan ik over meepraten Jan
november 3, 2004 at 20:13
euhhh, dit stukje lijkt verdacht veel op een van de teksten van Theo Maassen?????
mei 11, 2005 at 16:54
Wat een gekanker, zeg. En vooral: wat een cliches! ‘Reclame dit en reclame dat’. En de mensen die op reclame kankeren denken allemala dat ze de kritiek zelf uitgevonden hebben. Wat gaat het jullie aan als een hondevoerkritiek haar produkt wil aanprijzen? Als je het niet leuk vindt zet je de TV maar af. Reclame is er altijd gwest en zal er altijd zijn. Zelfs het blad De Waarheid had vroeger reclame – misschine zou er n ee communistische maatschappij zelfs wel reclame zijn geweest.
Jezus. Pak een race fiets en ga een eind fietsen, kom zwetend thuis, en lees een boek als ‘de reclame’ je zo tegenstaat. Nederland is een vrije maatschappij, en als een vrije burger reclame leest en een andere vrije burger reclame maakt, dan doen ze dat gewoon. Omdat ze dat willen doen.
En dan al dat gezuer over individualisering. Moeten we soms gaan volksdansen met Mient-Jan Faber en z’n dochters en de voormaannen van het FNV.
Nog meer verbanden die er niet bestaan, tussen reclame, individualisering, en geweld. Fout. geweld is er altijd al geweest. Michiel de Ruyter, een roverhoofdman die een naburig eiland wilde veroweveren was al gewelddadig bezig toen er nog geen reclame was, geen individualisering, geen TV, en geen domme spelletjes.
Weet je wat het probleem is? Jullie zeuren teveel en je denkt zelf niet na.
augustus 11, 2005 at 14:51
Postcodeloterij
Je hebt maar 1 lot nodig per postcode.
De grote prijzen in de postcode loterij worden atijd verdeeld over de verkochte loten in die postcode, dus als er 10 loten zijn verkocht krijg je 1/10 deel van de prijs.
Als je nu met je buren afspreekt 1 lot te kopen en de opbrengst te verdelen kan je van de inleg van die andere 9 loten 1 keer per jaar een groot straatfeest houden.